در این تحقیق، تنوع ژنتیکی نود ژنوتیپ متعلق به دوازده گندم دیپلوئید (Triticum boeoticum) جمع‌آوری شده از غرب و شمال غرب ایران در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. هر کرت آزمایشی دارای یک خط کاشت به طول نیم متر و عرض بیست سانتی‌متر بود. تعداد پانزده صفت زراعی و مورفولوژیکی در طول فصل زراعی ارزیابی شد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس صفات، بین ژنوتیپ‌های موردمطالعه از نظر کلیه صفات اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال 1% وجود داشت. عملکرد دانه با کلیه صفات به جز شاخص برداشت همبستگی معنی‌داری داشت و بیشترین همبستگی آن با صفات بیوماس، تعداد پنجه بارور و تعداد کل پنجه مشاهده شد. رگرسیون چندگانه نشان داد که تعداد پنجه‌های بارور، طول برگ، عرض برگ و وزن دانه در سنبله اصلی بیشترین تأثیر مستقیم را روی عملکرد دانه در بوته داشتند. تجزیه به عامل‌ها، سه عامل سنبله اصلی و برگ، عملکرد و اجزای آن و عامل رسیدگی را مشخص کرد که در مجموع 38/77 درصد از تغییرات را توجیه ‌کردند. همبستگی کانونیک عرض جغرافیایی را به‌عنوان تأثیرگذارترین عامل جغرافیایی و صفات عرض برگ، طول برگ، طول سنبله و تعداد سنبلچه را به‌عنوان صفاتی که بیشتر تحت تأثیر عوامل جغرافیایی هستند معرفی کرد. به‌طورکلی تنوع بالایی از نظر صفات مطالعه‌شده در ژنوتیپ‌های مورد‌بررسی مشاهده شد و استان‌های کردستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه به‌عنوان نواحی متنوع جغرافیایی شناخته شدند.

سابقه و هدف: یونجه با دارا بودن ساختار ژنتیکی (32=x4=n2) اتوتتراپلوئیدی و دگرگشنی، تنوع ژنتیکی بالای دارد. در واقع تنوع ژنتیکی پیش نیاز گزینش در برنامه‌های به‌نژادی برای بهبود صفات، تولید ارقام جدید و سازگار می‌باشد. . نشانگرهای آنزیمی نشان دهنده این هستند که می‌توان از الگوی وراثت تتراسومیکی برای آنالیز تنوع ژنتیکی استفاده کرد. هدف از این پژوهش تعیین میزان تنوع ژنتیکی و گروهبندی جمعیت‌های یونجه مورد مطالعه براساس وجود و عدم وجود نوار آنزیمی است. مواد و روش‌ها: دراین پژوهش تنوع ژنتیکی 12 خانواده ناتنی یونجه با استفاده از الکتروفورز آنزیمی مورد مطالعه قرار گرفت. تعداد 35 بوته از هر خانواده در گلدان‌های مجزا در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز کشت شدند و مورد تجزیه آنزیمی (روبیسکو، سوپراکسید دیسموتاز، استراز و پراکسیداز) قرار گرفتند. یافته‌ها: از نظر نشانگرهای آنزیمی، آنزیم‌های سوپراکسید دیسموتاز و روبیسکو هر کدام یک نوار تک شکل در همه خانواده‌ها نشان دادند و آنزیم استراز و پراکسیداز در دو ناحیه واجد نوارهای چند شکل بودند. داده‌های به دست آمده بر اساس وجود و عدم وجود نوار آنزیمی (0و1) در 11 نوار ایزوزیمی چند شکل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تفسیر ایزوزیمی حاکی از تنوع بالای درون خانواده‌ها و پایین بودن بین خانواده‌ها بود. میزان متوسط هتروزیگوسی 289/0 برآورد شد. فاصله ژنتیکی نی در تفسیر ایزوزیمی کم و بین 248/0 تا 373/0 بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس ضریب شباهت ژاکارد و به روش UPGMA خانواده‌ها را به دو گروه تقسیم نمود به طوری که 11 خانواده ناتنی یونجه در یک گروه و تنها خانواده ناتنی چالشته در گروه دیگر قرار گرفت. نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد که می‌توان در صورت تایید پایداری نشانگرهای ایزوزیمی مورد مطالعه، از آن‌ها در تحقیقات آینده برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی یونجه استفاده کرد. یافته‌ها: از نظر نشانگرهای آنزیمی، آنزیم‌های سوپراکسید دیسموتاز و روبیسکو هر کدام یک نوار تک شکل در همه خانواده‌ها نشان دادند و آنزیم استراز و پراکسیداز در دو ناحیه واجد نوارهای چند شکل بودند. داده‌های به دست آمده بر اساس وجود و عدم وجود نوار آنزیمی (0و1) در 11 نوار ایزوزیمی چند شکل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تفسیر ایزوزیمی حاکی از تنوع بالای درون خانواده‌ها و پایین بودن بین خانواده‌ها بود. میزان متوسط هتروزیگوسی 289/0 برآورد شد. فاصله ژنتیکی نی در تفسیر ایزوزیمی کم و بین 248/0 تا 373/0 بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس ضریب شباهت ژاکارد و به روش UPGMA خانواده‌ها را به دو گروه تقسیم نمود به طوری که 11 خانواده ناتنی یونجه در یک گروه و تنها خانواده ناتنی چالشته در گروه دیگر قرار گرفت. نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد که می‌توان در صورت تایید پایداری نشانگرهای ایزوزیمی مورد مطالعه، از آن‌ها در تحقیقات آینده برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی یونجه استفاده کرد.

چکیده در این بررسی پاسخ خصوصیات فیزیولوژیک آفتابگردان به قطع آبیاری در مرحله گلدهی در طی دو سال در شرایط آبیاری مطلوب و محدود بررسی گردید. خشکی بیشترین تأثیر را بر پتانسیل آب برگ، میزان پرولین، عملکرد دانه، سطح برگ و وزن خشک شاخه داشت. عملکرد دانه در اثر آبیاری محدود 40% کاهش یافت. تنش خشکی بر وزن خشک ریشه، نسبت شاخه به ریشه، شاخص برداشت، سطح مخصوص برگ، فلورسانس کلروفیل، شاخص کلروفیل و پتانسیل اسمزی تأثیر­نداشت. همبستگی بین وزن خشک ریشه و شاخه، سطح برگ، شاخص کلروفیل، دمای برگ، محتوای پرولین، میزان رطوبت نسبی و فلورسانس کلروفیل با عملکرد دانه مشاهده شد. بر­اساس میزان تغییر در میزان رطوبت نسبی، پرولین، سطح برگ، فلورسانس کلروفیل و عملکرد دانه از بین 16 لاین اینبرد دو لاین BGK-329 و RGK-21 به ترتیب به عنوان متحمل­ترین و حساس­ترین لاین­های اینبرد شناسایی شدند. وزن خشک شاخه، دمای برگ و تنظیم اسمزی به ترتیب رابطة رگرسیونی درجه دو و سه با عملکرد دانه داشتند. نتایج نشان داد که رشد آفتابگردان در شرایط محدودیت آب تابع تعادل بین وضعیت رطوبتی درون گیاه و سطح فتوسنتز کننده است که بسته به نوع ژنوتیپ از خصوصیات میزان پرولین، تنظیم اسمزی، فلورسانس کلروفیل، شاخص کلروفیل و دمای برگ متأثر می شود. مشارکت این اجزا در صفاتی مانند وزن خشک شاخه و ریشه و در نهایت عملکرد دانه منعکس شده و تعیین کنندة میزان رشد عمومی گیاه، تحمل و پایداری تولید در شرایط محدودیت آب است.

Investigation of Esterase and Peroxidase Isozymes in Improved and Iranian Landraces of Alfalfa and Their Relationships with Agronomic and Morphological Traits

هدف این مطالعه ارزیابی اثر تنش شوری بر فعالیت ایزوزیم‌های آنتی‌اکسیدان سوپراکسید‌دیسموتاز (SOD)، کاتالاز (CAT) و پراکسیداز (POX) در 18 ژنوتیپ لوبیا سفید (Phaseolusvulgaris L.) و مقایسه با شرایط طبیعی در قالب فاکتوریل با طرح پایۀ کاملا تصادفی است. برای هر نوار ژل فعالیت ایزوزیمی با نرم‌افزار MCID به‌صورت میزان ”مساحت × شدت“ محاسبه شد. سه ایزوزیم برای SOD، یک ایزوزیم برای CAT و سه ایزوزیم برای POX به‌دست آمد. براساس تجزیۀ واریانس داده‌ها، فعالیت همۀ ایزوزیم‌ها جز POX2 بین ژنوتیپ‌ها و سطوح شوری و ”اثر متقابل بین ژنوتیپ × سطوح شوری“ برای SOD1، SOD2 و POX3 در سطح احتمال یک درصد معنادار شد. در حالی‌که برای اثر متقابل برای SOD3، CAT، POX1 و POX2 بی‌معنا بود. فعالیت ایزوزیمی در حالت شوری بیشتر از حالت عادی بود. مقایسۀ میانگین‌ ژنوتیپ‌ها نشان داد که در SOD3 ژنوتیپ‌های 1، 3 و 5، CAT ژنوتیپ‌های 8، 9 و 18و برای POX1 ژنوتیپ‌های6، 7 و 10 بیشترین فعالیت ایزوزیمی را داشتند. با مقایسۀ میانگین ترکیب‌های تیماری ژنوتیپ و سطوح شوری، ژنوتیپ‌های 7، 8، 9 و 12 بیشترین فعالیت ایزوزیمی SOD1 را در شرایط شوری و ژنوتیپ‌های 1، 2 و 4 بیشترین فعالیت را برای ایزوزیم POX3 در شرایط شوری نشان دادند. ژنوتیپ‌های 4، 7، 8، 9 و 13 بیشترین فعالیت SOD2 را در شرایط شوری داشتند. محاسبۀ همبستگی بین گونه‌های ایزوزیم‌ در شرایط عادی، شوری و کل دو محیط نشان داد که فقط دو ایزوزیم CAT و POX3 در تنش شوری، همبستگی مثبت و معنادار دارند. علاوه‌ بر تأثیر ژنوتیپ در میزان فعالیت آنزیم، تنش شوری فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان را افزایش می‌دهد.

به منظور ارزیابی ارتباط بین صفات کمی و نشانگرهای آنزیمی، 12 خانواده ناتنی یونجه حاصل از خزانه پلی‌کراس از نظر ویژگی‌های زراعی و نشانگرهای آنزیمی مربوط به همان بوته‌ها، در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز بررسی شد. تعداد 35 بوته از هر خانواده در گلدان‌های مجزا به صورت طرح کاملا تصادفی در شرایط مزرعه‌ای کشت شدند. دو آنزیم استراز و پراکسیداز توسط ژل‌های اکریلامید افقی تجزیه شدند. تجزیه‌های آماری صفات مختلف بر اساس تفسیر ایزوزیمی نشان داد که بین برخی ایزوزیم‌های پراکسیداز و ویژگی‌های گیاهچه‌ای ارتباط معنی‌داری وجود دارد و در بیشتر موارد وجود نوار باعث افزایش ارزش این صفات شد. علاوه بر این، ایزوزیم POX-4 با وزن خشک برگ ارتباط معنی‌داری نشان داد. تجزیه آماری صفات مختلف بر اساس تفسیر آلوزیمی نشان داد که آلوزیم‌های EST-b1 و POX-b2 با هر دو صفت عملکرد و تعداد میانگره همبستگی معنی‌دار و مثبتی دارند. بنابراین، به نظر می‌رسد که می‌توان در صورت تأیید پایداری نشانگرها از آنها در تحقیقات آینده برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی یونجه استفاده کرد.