This article aims to revisit the life and work of Ludwik Antoni Birkenmajer, an outstanding historian of science and patron of the Institute for the History of Science of the Polish Academy of Sciences, on the 170th anniversary of his birth. It also seeks to present his ‘Kronika Rodzinna’ (‘Family Chronicle’) as an invaluable source for constructing and writing a comprehensive biography of Birkenmajer. The ‘Family Chronicle’ also provides important insights into the academic communities of Lviv and Krakow, as well as the social relations that prevailed in Galicia during the second half of the 19th and the early 20th c. The article concludes with a proposal to publish a curated selection based on the content of the ‘Family Chronicle.’

kano zbyt technicznych wyjaśnień, Leksykon jest bardziej dostępny (autorzy zakładają od czytelnika przygotowanie na poziomie elementarnego kursu uniwersyteckiego). I na koniec jeszcze jedna uwaga. Otóż biorąc pod uwagę znaczenie prac logików polskich, zwłaszcza logików działających w okresie międzywojennym (choć nie tylko), wydaje się rzeczą ze wszech miar wskazaną wydanie Leksykonu w przekładzie angielskim. Gorąco autorów do tego namawiam.

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki » 2023 » Issue 1 » Roman Pollak (1886–1972) – nowe spojrzenie. Konferencja naukowa w 50. rocznicę śmierci. 25–26 października 2022, Poznań A A A

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki » 2023 » Issue 4 » Workshop „Copernicus and Italy”, Rzym, 28–30 września 2023 r. A A A

The year 2022 marks 30 years since the passing of Zofia Kozarynowa-a writer, publicist, translator, Polish language instructor at the University of Turin between 1929 and 1939, Polish emigration litera- ture nestor. The paper presents Kozarynowa's biography and her large output, as well as describes this interesting and controversial personality that stimulated her versatile activity. Additionally, it shows the family and social circle from which she originated, and the communities she lived in and worked with first in Poland, then in Italy, and ultimately in Great Britain.

Roman Pollak (1886–1972) and His Role in the Development of Polish-Italian Scientific and Cultural Relations This article characterizes the biography and endeavors of Roman Pollak (1886–1972) – an outstanding Polish literary scholar who also contributed greatly to the development of Polish-Italian scientific and cultural relations in the 20th century. His interest in Italian culture manifested itself at an early age, and he later expressed it in his scientific work. During the interwar period, he was a professor of Polish Language and Literature at the University of Rome and a delegate of the Ministry of Religious Affairs and Public Education to Italy. During his service, he contributed to the revival of the existing polonophile circles and institutions in Italy, as well as the creation of many new ones, which also operated after World War II. The year 2022 marks the 50th death anniversary of Pollak.

Giovanni Maver, the most outstanding Italian researcher in Polish Studies, is a meritorious figure for the development of the 20th century Polish scientific and cultural relations with Italy. He is known first and foremost as the author of numerous studies, as a scholar, Head of the Chair for Polish Language and Literature, the University of Rome, and also as a collaborator with many Polish academic and cultural institutions in Italy and in Poland. This collaboration is made the subject of the present paper. Roman Pollak, an illustrious literary historian and Maver's long-time friend, proved to have had greatest contribution in acquiring him for the Polish Studies. The article also touches their private contacts, cooperation, and bonds that lasted until the end of Maver's life.

W artykule omówione zostały poglądy Antoniego Bolesława Dobrowolskiego na temat roli oświaty w rozwoju nauki w niepodległej Polsce. Dobrowolski wskazywał zwłaszcza na warunki konieczne do przygotowania odpowiednich kadr badawczych, a także uświadamiał całemu społeczeństwu wagę badań naukowych i koniecznych środków materialnych przeznaczonych na ich finansowanie. Swoje credo w tych kwestiach przedstawił na I Zjeździe Nauki Polskiej, zwołanym w Warszawie w 1920 roku oraz na posiedzeniu Koła Naukoznawczego przy Kasie im. Mianowskiego w roku 1938, a więc na początku i jednocześnie u kresu II Rzeczypospolitej. Mimo kontrowersyjnego charakteru tych wypowiedzi, stanowią one interesujący, istotny fragment polskiej myśli pedagogicznej w II Rzeczypospolitej.

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki » 2019 » Issue 4 » Maria Skłodowska-Curie i Ernest Rutherford – przyjaźń, współpraca i rywalizacja A A A

Artykuł dotyczy sytuacji kadr badawczych w Polsce w latach dziewięćdziesiątych oraz niektórych, zasadniczych czynników wpływających na ich kształt i funkcjonowanie. W pierwszej części artykułu pokazano pewne analogie i różnice odnoszące się do stanu kadr naukowych w państwach OECD i w Polsce. Wskazano, że podstawowym czynnikiem wpływającym na aktywność naukowców jest szeroko pojęte zaplecze materialne, a zwłaszcza wynagrodzenie za pracę. Jest to także główny czynnik wpływający na selekcję negatywną do zawodu, na odpływ pracowników naukowych do innych profesji lub na emigrację, a także na podejmowanie przez nich dodatkowych zajęć i wieloetatowość. Ta oczywista w gruncie rzeczy konstatacja została zilustrowana danymi świadczącymi o rozmiarach tych zjawisk, mających podstawowe znaczenie dla działalności kadr badawczych. W drugiej części artykułu wskazano na wagę niektórych instytucjonalnych form wsparcia materialnego i stymulowania kariery naukowej, takich jak stypendia i granty, podkreślając jednocześnie ich niewystarczalność oraz brak skutecznej polityki naukowej w tej dziedzinie.

W czasach Marii Skłodowskiej-Curie prawo własności intelektualnej nie było, zdaniem wielu uczonych, objęte należytą ochroną, dlatego też we Francji pojawił się pomysł stworzenia prawa i konwencji międzynarodowej, regulujących tę właśnie kwestię, pod nazwą prawa własności naukowej (droit du savant). W artykule omówione zostały wysiłki francuskiego i międzynarodowego środowiska naukowego w tym zakresie, a także uwarunkowania społeczne, ekonomiczne i polityczne związane z próbami tworzenia nowego prawa oraz wprowadzania go w życie. Udział Marii Skłodowskiej-Curie w tych pracach pokazuje, iż była ona nie tylko wybitną uczoną w dziedzinie radioaktywności, ale także sprawnym i kompetentnym organizatorem życia naukowego w skali międzynarodowej.

Celem artykułu jest przedstawienie uwarunkowań społecznych i politycz- nych, które wpłynęły na ukształtowanie się salezjańskiego systemu prewencyjnego. Artykuł oparty jest na podstawowych źródłach – przede wszystkim na wspomnieniach samego Jana Bosko oraz jego wychowanka Jana Bonettiego. Okres działalności księdza Jana Bosko to czas zasadniczych przemian na terenie Włoch, a zwłaszcza w Piemoncie, gdzie żył Święty Jan Bosko. W artykule podane są przykłady ich wpływu na działalność Jana Bosko i na powstawanie systemu prewencyjnego.

W artykule przedstawiono ogólny stan polskich towarzystw naukowych oraz historyczne uwarunkowania ich obecnej sytuacji. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom związanym z finansowaniem działalności prowadzonej przez towarzystwa naukowe, a także kwestiom reprezentowania ich wspólnych interesów.

The purpose of this article is to show the opinions of the eminent Polish scholars on principal problems of science and university teaching. These scholars took part in a convention organized by the Mianowski Fund in Warsaw on 2–3 April 1927. It was dedicated to two major themes: the situation of higher schools in the face of the necessity of providing professional training for masses of youth and the preparation of a part of students for research work. Academic teachers discussed how to harmonise these (and many others) functions of higher education. The convention was attended by delegates of all most important higher schools in Poland and by representatives of the government, with President Ignacy Mościcki.