Karaganda State Medical University

Background:Digital media expose children and adolescents to frequent food advertising, and this content may influence dietary attitudes and choices. This mixed-methods study examined how school-age children in Karaganda, Kazakhstan, perceived food advertising on YouTube, TikTok, and Instagram, and how exposure patterns varied by age. Methods:The study used a three-day diary to record each food advertisement seen on YouTube, TikTok, and Instagram. Diary data were treated as quantitative records and analyzed with ANOVA, Kruskal-Wallis, chi-square tests, and logistic regression. On day one, children completed a semi-structured interview about their viewing habits and reactions to ads. These interviews were analyzed with thematic analysis. Results:Diary analysis showed that early adolescents (11-14 years) encountered the most food ads with 14.4 ads/day on average, followed closely by older teens (15-17 years, 13.8 ads/day), whereas younger children (7-10 years) saw far fewer (6 ads/day). TikTok was the dominant source for food ads exposure with Instagram second and YouTube the least. By product, sweetened beverages and fast foods were the most frequently advertised categories. Exposure did not differ overall between morning and evening sessions (p = 0.06). Diary entries showed that older adolescents aged 15-17 years reported greater purchase autonomy compared to younger children. Thematic analysis of interviews identified that younger children found advertisements entertaining, 11-14-year-olds reported mixed responses including irritation, and older adolescents displayed critical awareness, often dismissing advertisements as repetitive. Conclusion:Social media food advertising is pervasive among Kazakhstani children, especially early adolescents. TikTok and Instagram feed flows dominated young viewers' exposure, with high-calorie products (sugary drinks, fast foods, energy drinks) highly featured. Younger children tended to enjoy ads, whereas older teens generally discounted them, yet older teens' higher autonomy and consistent exposure to enticing ads suggest potential influence on their choices. Strengthening media literacy and critical thinking among school-aged children should become an important direction in public health to reduce the influence of digital marketing on food-related behavioral decisions.

Primary squamous cell carcinoma (SCC) of the renal pelvis (<1% of upper urinary tract tumors) was diagnosed in a 58-year-old woman with anemia. MRI showed infiltrative renal pelvis mass with hydronephrosis and pancreatic tail invasion (pT4N0M0). Radical nephroureterectomy with bladder cuff, lymph node dissection, and en bloc pancreatic resection achieved complete resection despite morbid obesity. Well-differentiated keratinizing SCC with perineural invasion was confirmed externally. No adjuvant therapy was given. Five-year PET/CT showed no recurrence, demonstrating excellent long-term survival after multivisceral resection in advanced renal pelvic SCC.

Бұл мақала ХХ ғасырдың орта шенінде Қазақстандағы геология ғылымының дамуына зор үлес қосқан көрнекті ғалым Өкітай Әлиханұлы Бөкейхановтың өмірі мен ғылыми қызметіне арналған. Ол Алаш қозғалысының жетекшісі Әлихан Бөкейханның ұлы болғандықтан, оның тағдыры күрделі тарихи кезеңдермен тығыз байланысты болды. Әкесінің саяси қызметі мен туыстарына жасалған саяси репрессиялар салдарынан Өкітайдың өмірі мен еңбектері ұзақ уақыт бойы жабық күйде қалды. Мақалада авторлар мұрағаттық деректерді және сирек құжаттарды ғылыми айналымға енгізіп, оның өмір жолын жан-жақты талдайды. Әсіресе Жезқазған мен Қарсақпай өңірлеріндегі геологиялық барлау жұмыстарына қосқан үлесі кеңінен қарастырылады. Сонымен қатар оның Қаныш Сәтбаевпен ғылыми байланысы мен ынтымақтастығы да сипатталады. Зерттеу барысында тарихи деректер мен бұқаралық ақпарат құралдары материалдары сараланып, ғалымның Қазақстандағы тау-кен өндірісін дамытудағы рөлі айқындалады. Оның еңбектері елдің индустриялық дамуына негіз болып, табиғи ресурстарды игеруге үлкен мүмкіндік берді. Осылайша, Өкітай Бөкейхановтың ғылыми мұрасы ұлттық ғылым тарихында маңызды орын алады және бүгінгі күні де өзекті болып қала береді. Бұл зерттеу соны толық дәлелдей түседі.

Аңдатпа. Қазақстандағы мектепке дейінгі білім беру саясатының 2010–2021 жылдар аралығындағы тарихи эволюциясы кешенді түрде қарастырылады. Мақалада аталған кезеңдегі мемлекеттік білім беру саясатының стратегиялық басым бағыттары, оны іске асырудың институционалдық тетіктері, сондай-ақ негізгі нормативтік-құқықтық құжаттардың мазмұны мен маңызы жүйелі түрде талданады. Сонымен қатар мектепке дейінгі білім беру жүйесін жаңғыртуға бағытталған реформалардың мазмұны, кезеңдері және олардың практикалық нәтижелері ғылыми тұрғыдан сарапталады. Зерттеуде ерекше назар «Балапан» мемлекеттік бағдарламасының жүзеге асырылуына аударылады. Бағдарламаның мектепке дейінгі ұйымдар желісін кеңейтуге, балаларды қамту деңгейін арттыруға, материалдық-техникалық базаны нығайтуға және инфрақұрылымды дамытуға тигізген ықпалы жан-жақты талданады. Сонымен бірге мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының сандық және сапалық көрсеткіштері, олардың аймақтық ерекшеліктері мен даму динамикасы қарастырылады. Мақалада педагогикалық кадрларды даярлау жүйесі, олардың кәсіби құзыреттілігін арттыру мәселелері, заманауи білім беру талаптарына сәйкестігі де талдау нысанына айналған. Зерттеу барысында мемлекеттік және жекеменшік мектепке дейінгі ұйымдардағы орын тапшылығы, қаржыландыру деңгейінің жеткіліктілігі, әлеуметтік-экономикалық факторлардың ықпалы, сондай-ақ демографиялық өсімнің мектепке дейінгі білім беру жүйесіне әсері кешенді түрде қарастырылады. Жұмыста тарихи-хронологиялық және салыстырмалы талдау әдістері қолданылып, Қазақстандағы мектепке дейінгі білім беру саясатының даму үрдістері ғылыми тұрғыда жүйеленеді. Зерттеу нәтижелері аталған саланың эволюциялық даму ерекшеліктерін айқындауға, сондай-ақ оның болашақтағы даму бағыттарын анықтауға теориялық және практикалық негіз қалыптастырады.

BackgroundStress urinary incontinence (SUI) is one of the most prevalent pelvic floor disorders in women. While previous studies have demonstrated associations between urinary incontinence and changes in vaginal microbial composition, the relationship between vaginal microbiota and anatomical characteristics of the lower urinary tract remains insufficiently investigated.ObjectiveTo evaluate the association between vaginal microbiota composition and sonographic parameters of the urethrovesical segment in women with SUI before and after surgery.MethodsThis study included 100 women with SUI. Ultrasound assessment included measurements of urethral length and diameter, bladder neck mobility, α and β angles, and the internal bladder angle at rest and during the Valsalva maneuver. Vaginal samples were cultured and analyzed using MALDI-TOF mass spectrometry for species identification. All patients underwent transobturator midurethral sling surgery. Follow-up examinations were performed one month postoperatively.ResultsPrior to surgery, 238 microbial strains representing 49 species were isolated. Gram-positive microorganisms predominated, with Staphylococcus spp. (32.8%), Enterococcus spp. (19.8%), and Lactobacillus spp. (13.0%) being the most common taxa. Following surgery, the proportion of Lactobacillus spp. increased significantly from 13.0% to 33.5% (p=0.0001), while Staphylococcus spp. and Enterococcus spp. decreased significantly (p=0.007 and p=0.030, respectively). Overall bacterial load was also reduced (p=0.037). Significant clinical improvement was observed, reflected by marked reductions in ICIQ-SF, UDI-6, and OABSS scores. Correlation analysis demonstrated significant associations between vaginal microbiota and urethrovesical anatomy. Longer urethral length was associated with gram-positive flora and staphylococcal colonization, whereas gram-negative microorganisms, particularly Enterobacterales, were associated with shorter urethral length and smaller urethral diameter. Enterobacterial colonization was linked to a 12.1% narrower urethra (p=0.003). Additional associations were identified between specific bacterial groups and dynamic changes in β-angle and internal bladder angle measurements.ConclusionsSurgical treatment of SUI is associated with significant symptom improvement and early changes in the structure of the cultivable vaginal microbiota, including an increased representation of Lactobacillus spp. The observed associations between characteristics of the vaginal microbiota and sonographic parameters of the urethrovesical segment suggest a possible relationship between the anatomical and functional characteristics of the lower urinary tract and the local microbial environment. However, the nature of these associations and their causal direction remain undetermined. The findings should therefore be considered hypothesis-generating and require confirmation in prospective studies with a control group, longer follow-up, and the use of modern microbiome profiling methods.