
Bu çalışma, Türkiye’de Müslüman bireyler arasında gözlemlenen nesiller arasındaki dinî inanç ve dinî kimlik farklılıklarını nicel bir yaklaşımla inceleme ve bu değişimin din bilimleri açısından anlamını tartışmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda iki farklı çalışma gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışmada, ilahiyat fakültesi öğrencilerinden oluşan 330 kişilik katılımcı grubuna ulaşılmıştır. Katılımcıların yaşları 18-52 arasında değişmekte olup, yaş ortalaması M=21.8 (SD=3.09) olmuştur. Katılımcıların %56.7‘si (N=187) kadın %43.3‘ü (N=143) erkektir. Birinci çalışmada, bireylerin dinî inanç düzeylerindeki nesiller arası farklılıkları ortaya koyabilecek geçerli ve güvenilir bir Müslüman Dinî İnanç Ölçeği–MDİÖ geliştirilmiştir. İkinci araştırmada ise yine ilahiyat öğrencileri ve ebeveynlerinden oluşan 356 kişiye ulaşılmıştır. Bu katılımcı grubu, 139 öğrenci ve onların 217 yakın akrabasından (sessiz nesil, bebek patlaması, X, Y) oluşmuştur. İkinci çalışmadaki katılımcı grubunun yaşları 18-91 arasında değişmekte olup yaş ortalaması (M=40.2; SD=15.2)‘dir. Analizler neticesinde Z-Nesli ile Üst Nesiller arasında dinî inanç açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Fakat Üst Nesillerin dinî kimlik eğilimlerinin Z-Nesline kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bulgular, Z-Neslinde dinî inancın dinî kimlik üzerindeki etkisinin, Üst Nesillerden daha belirleyici olduğunu göstermiştir. Bu çalışmayla Müslüman toplumlarda nesiller arasında dini inanç karşılaştırması yapacak nitelikte bir ölçek geliştirilmiştir. Araştırma bulguları, nesillerarası karşılaştırma içeren gelecek çalışmalarda dini inanç ile kimlik ilişkisinin daha fazla incelenmesi gerektiğini ortaya çıkarmıştır.
Zuleyha Keskin, Quranic Concepts in Islamic Psychology and Spirituality: Application in the Modern World (New York: Routledge, 2025). 117 syf.ISBN: 9781003494614 (ebk)
تتناول هذه الدراسة «أبستمولوجيا الأخلاق» في المنظومة الفكرية للمفكر الإسلامي جودت سعيد؛ إذ تحولت الأخلاق في فكره من مجرد فضائل وعظية إلى «قوانين وجودية» ناظمة لحركة التاريخ والمجتمع. تهدف الدراسة إلى استجلاء مركزية البعد الأخلاقي عبر ثلاثة مستويات تحليلية: الأبستمولوجي (موضوعية القيم وبرهان العاقبة)، السيكولوجي (سيكولوجيا التغيير والمسؤولية الذاتية)، والأنثروبولوجي السياسي (أنثروبولوجيا اللاعنف وكلمة السواء). اعتمدت الدراسة المنهج الوصفي التحليلي والمنهج التركيبي البنائي.وتكمن المساهمة النظرية لهذا البحث في إعادة قراءة مفهوم السنن الاجتماعية عند جودت سعيد وربطها بالتحولات الفكرية المعاصرة، بينما تبرز المساهمة التطبيقية في تقديم رؤية منهجية لتجاوز أزمات العنف والصدام الاجتماعي من خلال تفعيل دور الوعي والتعليم كأدوات أساسية للتغيير الحضاري. خلص البحث إلى أن الأخلاق عند سعيد هي «نظام التشغيل الوجودي» للنوع البشري، وأن أي خلل فيها يؤدي حتماً إلى نكوص حضاري، مع وقفة تقويمية تثير تساؤلات حول التوازن بين المسار السنني والبعد الروحي في هذا المشروع.
Bu yazı 2025 yılında İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen Kur’ân Araştırmaları Kongresi’nin (CQS) kapsamlı bir tanıtım ve değerlendirmesini sunmaktadır. Kongre 50‘den fazla üniversiteden araştırmacının katılımıyla disiplinlerarası bir yapıda organize edilmiş ve Kur’ân araştırmalarına yeni açılımlar kazandırmayı hedeflemiştir. On iki farklı çalışma grubu altında toplanan bildiriler; mushaf araştırmaları, dil ve üslup çalışmaları, tefsir usûlü, modern yaklaşımlar ve dijital Kur’ân araştırmaları gibi geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Kongrede açılış konuşmaları ve konferanslarda Kur’ân’ın çağdaş dünyadaki yeri, yorum yöntemleri gibi temel konular ele alınmıştır. Oturumlarda ise erken dönem mushaflardan modern hermenötik tartışmalara, yapay zekâ uygulamalarından oryantalist literatür eleştirilerine kadar çok yönlü tartışmalar yürütülmüştür. Ayrıca Avrupa’da Kur’ân’ın tarihsel serüveni, tercüme faaliyetleri ve kültürel etkileşimleri de özel paneller ve sergilerle gündeme taşınmıştır. Genel olarak kongre, klasik ve modern yaklaşımları bir araya getiren, metodolojik çeşitliliği teşvik eden ve Kur’ân araştırmalarında yeni perspektifler geliştirmeyi amaçlayan önemli bir akademik platform olarak değerlendirilmiştir.
This article examines the newspaper Üstād, published in Izmir between 1889 and 1891, within the context of the Ottoman Jewish press. Standing out for its use of Judeo-Turkish (Turkish written in Hebrew script), Üstād is evaluated as a conscious pedagogical project aimed at improving Turkish literacy among Ottoman Jews. By bringing together Turkish and Ladino content, the newspaper maintained traditional writing practices while creating an interlingual space that facilitated the transition to Turkish. License and permit documents discovered in the Ottoman Archives reveal the newspaper’s founding process and its explicit mission regarding language education. Using the surviving 47th issue as a case study, this study analyses the orthographic and phonological features of Judeo-Turkish, arguing that the inconsistencies in the script adaptation process are a sign of linguistic transition rather than a shortcoming. The Turkish–Ladino glossary featured in the newspaper is considered a tangible tool of this transition process and interpreted as a pedagogical mechanism that facilitated language learning. In this respect, Üstād is treated not merely as a media outlet, but as an experimental linguistic space where Ottoman Jews actively negotiated their processes of language, identity, and modernisation.