مدیریت صحیح آب در مزرعه باعث استفاده بهینه از منابع آب، خاک، کود و تولید محصولاتی با کمیت و کیفیت بالا می‌شود. در این راستا، به‌منظور ارزیابی اثر دور مختلف آبیاری بر اساس تبخیر از تشت در دو سیستم آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی بر شاخص‌های رشد رزماری، آزمایشی بصورت کرت­های یک بار خرد شده، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در شهر کرمان در سال زراعی 1394 اجرا گردید. در این آزمایش سه دور آبیاری بر اساس سه سطح تبخیر (25=1I، 40=2Iو 55=3Iمیلی‌متر تبخیراز تشت) به عنوان عامل اصلی ودو سیستم آبیاری قطره‌ای (سطحی =1Sو زیرسطحی =2S)به عنوان عامل فرعیمورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که وزن خشک اندام هوایی، ارتفاع بوته، تعداد شاخه زایا و شاخص سطح برگ در 2I در مقایسه با1I، به‌ترتیب 9/12، 6/12، 6/13 و 3/5 درصد کاهش داشت ولی با وجود این، صرفه‌جویی 1/44 میلی‌متر آب (1/21 درصد) و افزایش 6/3 درصدی بهره‌وری آب حاصل شد. از طرف دیگر بهره‌وری آب، وزن خشک اندام هوایی، ارتفاع بوته، تعداد شاخه زایا و شاخص سطح برگ در سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی به‌ترتیب 1/15، 3/18، 7/9، 5/12 و 15 درصد نسبت به سیستم آبیاری سطحی بیشتر بود و تنظیم دور آبیاری بر اساس سطح 40 میلی‌متر تبخیر از تشت اعمال شده در سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی در بهترین جایگاه از لحاظ صفت بهره‌وری آب قرار دارد. بنابراین استفاده از آبیاری قطره­ای زیرسطحی در تیمارI2 در کشت گیاه دارویی رزماری در شهر کرمان می­تواند راهکاری مناسب برای صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری آب در دوره­های خشکسالی باشد.

به منظور ارزیابی ویژگی‌های کمی گیاه دارویی رزماری در شرایط کاربرد دو سیستم آبیاری قطره‌ای تحت تأثیر کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تولید نهال شهرداری کرمان در سال زراعی 1395 اجرا شد. در این تحقیق، دو سیستم آبیاری قطره‌ای (سطحی و زیرسطحی) به‌عنوان عامل اصلی و پنج سطح آبیاری شامل آبیاری کامل (تأمین کامل کمبود رطوبت خاک تا حد ظرفیت زراعی)، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد آبیاری کامل به‌عنوان عامل فرعی مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاربرد سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی نسبت به آبیاری قطره‌ای سطحی علاوه بر صرفه‌جویی 4/11 درصدی در مصرف آب، باعث افزایش 21 درصدی بهره‌وری آب شد. همچنین بیشترین وزن خشک اندام هوایی (2/4404 کیلوگرم در هکتار)، ارتفاع بوته (4/68 سانتی‌متر)، تعداد شاخه زایا (7/128) و شاخص سطح برگ در مزاحل مختلف رشد، در سطح تأمین کامل کمبود رطوبت خاک در آبیاری قطره‌ای زیرسطحی بدست آمد. تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه در سیستم زیرسطحی باعث افزایش تمامی شاخص‌های رشد گیاه نسبت به تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط کم‌آبیاری تنظیم شده در سیستم زیرسطحی شد. این‌در حالی بود که تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه در سیستم زیرسطحی در حالی صرفه‌جویی 25 درصدی در مصرف آب و افزایش 8/12 درصدی بهره‌وری آب را در پی داشت که کاهش 3/5 درصدی وزن خشک اندام رویشی، 9/8 درصدی تعداد شاخه زایا و 8/9 درصدی ارتفاع بوته را نسبت به تأمین کامل کمبود رطوبت خاک در سیستم زیرسطحی رقم زد. با بررسی هم‌زمان بهره‌وری آب و خصوصیات رشد گیاه دارویی رزماری، می‌توان به این نتیجه رسید که با تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه در سیستم زیرسطحی، علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری آب، با کم‌ترین کاهش در پارامترهای رشد گیاه مواجه شد.

به‌منظور مقایسه دو روش کم‌آبیاری بر خصوصیات رشد گیاه دارویی رزماری (Rosmarinus officinalis L.)، آزمایشی در سال زراعی 1395، در ایستگاه تولید نهال شهرداری کرمان در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در این آزمایش، تیمارها شامل آبیاری کامل (100 درصد تأمین رطوبت خاک تا حد ظرفیت زراعی)، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد آبیاری کامل بودند. نتایج نشان داد که بیشترین وزن خشک اندام هوایی گیاه (6/3874 کیلوگرم در هکتار) و شاخص سطح برگ در مراحل مختلف رشد، در تیمار آبیاری کامل بدست آمد که از لحاظ آماری با سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص تفاوت معنی‌داری نداشت. این در حالی است که بیشترین بهره‌وری آب (06/2 کیلوگرم بر متر مکعب)، وزن تر ریشه (8/3 گرم)، طول ریشه (4/16 سانتی‌متر) و حجم ریشه (4/2 سانتی‌متر مکعب)، به سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه اختصاص یافت که این امر به‌دلیل افزایش ریشه‌های ثانویه در این تیمار نسبت به سایر تیمارها بود. لازم به ذکر است که عملکرد بدست آمده از سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص 3/3669 کیلوگرم در هکتار بود. بنابراین اعمال روش آبیاری ناقص ریشه و تأمین 75 درصد نیاز آبی گیاه، ضمن صرفه‌جویی در مصرف آب، می‌تواند با توسعه مناسب شاخص سطح برگ و ریشه گیاه، امکان استفاده بهتر از انرژی خورشید و رطوبت موجود در خاک را به‎رغم اعمال تنش رطوبتی فرآهم آورد و راهکار مناسبی برای مقابله با بحران آب، برای حرکت به سمت کشاورزی پایدار محسوب شود.

با توجه به محدودیت منابع آب در شرایط اقلیمی خشک و نیمه‌خشک ایران، کم‌آبیاری یکی از راه‌کارهای استفاده بهینه از آب و افزایش کارایی مصرف آب در بخش کشاورزی است. در این راستا به منظور بررسی اثر کم‌آبیاری بر ویژگی‌های کمی آویشن باغی(Thymus vulgaris L.)، آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تولید نهال شهرداری کرمان در سال زراعی 1395 اجرا شد. در این تحقیق، پنج تیمار آبیاری شامل آبیاری کامل (100 درصد جبران کمبود رطوبتی خاک)، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد جبران کمبود رطوبتی خاک تا حد ظرفیت زراعی مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین وزن خشک اندام هوایی گیاه (6/1670 کیلوگرم در هکتار) و شاخص سطح برگ در مراحل مختلف رشد، در تیمار آبیاری کامل بدست آمد که از لحاظ آماری با 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص تفاوت معنی‌داری نداشت. همچنین، بیشترین تعداد شاخه زایا (4/64) و ارتفاع بوته (4/39 سانتی‌متر) در تیمار آبیاری کامل بدست آمد که از لحاظ آماری با سایر تیمارها تفاوت معنی‌داری داشت. این در حالی است که بیشترین بهره‌وری آب ( 66/0 کیلوگرم بر مترمکعب)، وزن تر ریشه (5/4 گرم)، طول ریشه (8/15 سانتی‌متر) و حجم ریشه (8/2 سانتی‌متر مکعب در هر بوته)، به سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه اختصاص یافت که این امر به‌دلیل افزایش ریشه‌های ثانویه در این تیمار نسبت به سایر تیمارها بود. به‌طور کلی با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان مطرح نمود که اعمال روش آبیاری ناقص ریشه و تأمین 75 درصد نیاز آبی گیاه، ضمن صرفه‌جویی در مصرف آب، می‌تواند به‎رغم اعمال تنش رطوبتی با توسعه مناسب شاخص سطح برگ و ریشه گیاه، امکان استفاده بهتر از رطوبت خاک و انرژی خورشید در فرآیند فتوسنتز را فرآهم می‌آورد و راهکار مناسبی برای مقابله با بحران آب، برای حرکت به سمت یک کشاورزی پایدار محسوب شود.

به‌منظور ارزیابی نحوه توزیع ریشه و رشد اندام هوایی گیاه دارویی رزماری (Rosmarinus officinalis L.)، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی در سال زراعی 1395 اجرا شد. در این مطالعه پنج تیمار آبیاری کامل (تأمین 100 درصد رطوبت خاک تا حد ظرفیت زراعی)، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد آبیاری کامل، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اعمال کم‌آبیاری در سطوح 75 و 55 درصد آبیاری کامل باعث صرفه‌جویی به‌ترتیب 1/17 و 6/32 درصدی در مصرف آب شد. مقایسه دو تیمار آبیاری کامل و تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه باعث کاهش 3/5 درصدی وزن خشک اندام هوایی، 8/9 درصدی ارتفاع بوته و 9/8 درصدی تعداد شاخه زایا شد. این در حالی بو که توسعه مناسب ریشه گیاه در سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه، افزایش 8/12 درصدی بهره‌وری آب، 3/7 درصدی وزن تر ریشه، 7/2 درصدی طول ریشه و 7/10 درصدی حجم ریشه را نسبت به تیمار آبیاری کامل در پی داشت. لذا با در نظر گرفتن مسائل مربوط به کمبود آب، می‌توان سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه، را به‌عنوان تیمار برتر و راهکار مناسب برای مقابله با بحران آب، برای حرکت به سمت یک سامانه کشاورزی پایدار توصیه نمود.

به منظور ارزیابی اثر دورهای مختلف آبیاری بر عملکرد، کارایی مصرف آب و اجزای عملکرد گوجه‌فرنگی، آزمایشی بصورت کرت­های خرد شده و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان جیرفت طی دو سال زراعی (1394 و 1395) اجرا گردید. در این تحقیق سه رقم گوجه‌فرنگی (نورا =1V، فالکاتو =2V و تیتائو =3V) به عنوان عامل اصلی و سه دور آبیاری بر اساس سطوح 10=1I، 15=2I و 20=3I میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر به عنوان عامل فرعی مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد شاخص‌های عملکرد، ارتفاع بوته، تعداد میوه در بوته، وزن و قطر میوه در دور آبیاری بر اساس 15 میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر در مقایسه با دور آبیاری بر اساس 10 میلی‌متر، به‌ترتیب 4/7، 6/8، 8/2، 2/7 و 5/9 درصد کاهش داشت. این در حالی است که صرفه‌جویی 970 متر مکعب آب در هکتار و افزایش 4/12 درصدی کارایی مصرف آب در دور آبیاری بر اساس 15 میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر نسبت به دور آبیاری بر اساس 10 میلی‌متر حاصل شد. از طرف دیگر بررسی شاخص‌های مذکور نشان دهنده برتری رقم فالکاتو نسبت به دو رقم دیگر بود. همچنین اعمال دور آبیاری بر اساس 15 میلی‌متر تبخیر بر رقم فالکاتو دارای بهترین جایگاه آماری در صفت کارایی مصرف آب بین سایر تیمارها بود. لذا جهت افزایش بهره‌وری آب و استفاده بهینه از منابع آبی، کشت رقم فالکاتو با حداقل 40 نوبت آبیاری به فواصل 4 روزه و در هر نوبت 100 مترمکعب آب در هکتار در گلخانه‌های شهرستان جیرفت پیشنهاد می‌گردد.

به‌منظور بررسی اثر کم‌آبیاری بر عملکرد گوجه‌فرنگی، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شهرستان جیرفت اجرا شد. در این تحقیق پنج تیمار شامل آبیاری کامل، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه در دو سطح 75 و 55 درصد مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که اعمال کم‌آبیاری سبب 16 تا 34 درصد صرفه‌جویی در میزان آب مصرفی شد. بیشترین عملکرد محصول (65/202 تن در هکتار) در تیمار آبیاری کامل بدست آمد. عملکرد و وزن میوه در سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه به‌ترتیب 95/195 تن در هکتار و 7/169 گرم بدست آمد. همچنین بیشترین کارایی مصرف آب با میانگین 6/45 کیلوگرم بر مترمکعب، مربوط به سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه بود. همچنین عملکرد سطح 75 درصد اعمال شده در کم‌آبیاری تنظیم شده به‌رغم مصرف آب یکسان با آبیاری ناقص ریشه در همان سطح، 1/16 درصد کاهش یافت. لذا سطح 75 درصد اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه ضمن ممانعت از کاهش معنی‌دار عملکرد و صرفه‌جویی 25 درصدی آب، افزایش 14 درصدی کارایی مصرف آب را به‌همراه داشت که می‌تواند روشی مطمئن برای کنترل مصرف آب و افزایش بازده آبیاری در کشت گوجه‌فرنگی باشد.

این پژوهش طی دو فصل زراعی 1391 و 1392 در شهرستان جیرفت، با هدف بررسی تاثیر سطوح مختلف آب آبیاری و نحوه آرایش سیستم آبیاری قطره‌ای نواری روی خیار گلخانه‌ای انجام شد. آزمایش در قالب طرح کرت-های نواری دوبار خرد شده با 16 تیمار و سه تکرار با ترکیب عوامل اصلی و فرعی صورت گرفت. عامل اصلی شامل چهار آستانه پتانسیل 45 (I1)، 55 (I2)، 65 (I3) و 75 (I4) سانتی‌بار جهت شروع آبیاری، عامل فرعی شامل دو سامانه آبیاری به صورت آبیاری قطره‌ای نواری (S1) و قطره‌ای زیرسطحی (S2) و عامل فرعی فرعی شامل دو الگوی کارگذاری لوله آبده به‌صورت یک خط لوله آبده برای هر ردیف کشت (L1) و یک خط لوله آبده برای دو ردیف کشت (L2) بود. علاوه بر تعیین میزان حجم آب کاربردی، عملکرد محصول و بهره‌وری آب، میزان درآمد خالص و نرخ بازده نهایی با لحاظ مجموع هزینه و درآمد در هر تیمار، بر اساس روش بودجه‌بندی محاسبه شد. نتایج نشان داد افزایش آستانه مکش جهت آبیاری باعث کاهش تعداد دفعات آبیاری و حجم آب مصرفی شد. کمینه (36/136) و بیشینه (11/269 تن در هکتار) میزان عملکرد به ترتیب مربوط به تیمارهای I4S1L2 و I1S2L1 بود. با این وجود، تیمار I2S2L1، ضمن کاهش 7/11 درصد در حجم آب مصرفی در مقایسه با تیمار I1S2L1، تنها باعث یک درصد افت محصول شده و بیش‌ترین سود خالص را به همراه داشت. این در حالی است که بالاترین بهره‌وری آب آبیاری در تیمار I4S2L1 مشاهده شد. لذا، با درنظر گرفتن توامان صرفه‌جویی در مصرف آب و حفظ منافع اقتصادی کشاورزان، استفاده از روش اتخاذ شده در تیمار I2S2L1 در کشت خیار گلخانه‌ای در شهرستان جیرفت افزایش کارایی مصرف آب و نرخ بازده نهایی را به همراه خواهد داشت.

به‌دلیل محدود بودن منابع آب، استفاده از آب‌های نامتعارف در بخش کشاورزی امری اجتناب‌ناپذیر است. در این راستا، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی جوپار طی دو سال متوالی (1389 و 1390) به اجرا درآمد. هدف از انجام این پژوهش مقایسه سه سطح نیاز آبی (100%، 80% و 60%) به‌عنوان عامل اصلی و دو کیفیت آب آبیاری (آب چاه و پساب حاصل از فاضلاب شهری تصفیه شده) به‌عنوان عوامل‌ فرعی بود. نتایج حاصل از تجزیه خاک نشان دادکه به دلیل بالا بودن غلظت کاتیون‌هایی نظیر Na و K در پساب، شوری خاک افزایش یافت. همچنین میانگین دو ساله نتایج تجزیه واریانس صفات مورد بررسی نشان داد که سطح آبیاری 80 درصد نیاز آبی در شرایط استفاده از فاضلاب تصفیه شده شهری با میزان آب مصرفی 7100 مترمکعب در هکتار و با صرفه‌جویی 1800 مترمکعب آب در هکتار نسبت به تأمین نیاز کامل آبی گیاه، در شرایطی ، افزایش 18 درصدی کارایی مصرف آب را در پی داشت که با کاهش 5/1%، 1/2،% 9/2%، 2/15 % و 6/11 درصدی به‎ترتیب در عملکرد، تعداد غوزه و وزن غوزه، ارتفاع بوته و شاخص سطح برگ همراه بود. لذا، با توجه به نتایج بدست آمده برای مقابله با بحران کمبود آب در کشور و افزایش راندمان آبیاری، استفاده از فاضلاب تصفیه شده و برای صرفه‌جویی در مصرف آب، اعمال 20 درصد کم آبیاری نسبت به تأمین نیاز کامل آبی گیاه در کشت پنبه در استان کرمان توصیه می‌شود.

چکیده:سابقه و هدف:کمبود آب و شوری آن در مناطق خشک و نیمه‌خشک، دو عامل محدود کننده تولیدات کشاورزی می‌باشند. ‌توجه ‌به ‌بهـبود و اصلاح ‌انواع ‌روش‌های ‌آبیـاری ‌سطـحی ‌و نیز مـکـانیزه ‌کردن‌ این ‌روش‌ها ‌برای ‌افزایش‌ رانـدمان ‌آبیـاری ‌و بالا بردن ‌یکنواخـتی ‌توزیع ‌آب ‌در ‌سطح‌ مزرعه، ‌از ‌اهمیت ‌خاصی ‌برخوردار ‌است. از طرف دیگر سطح زیرکشت پنبه در استان کرمان غالباً منحصر به منطقه ارزوئیه می‌باشد که با مساحتی حدود 2500 هکتار، قابلیت تولید حدود 5/2 تن وش پنبه در هکتار را داراست، لذا به‌دلیل کمبود منابع آب با کیفیت مناسب در استان کرمان، هدف تحقیق حاضر، بررسی تأثیر توأم کم‌آبیاری و شوری بر عملکرد و اجزای عملکرد پنبه می‌باشد.مواد و روش:در این تحقیق به‌منظور بررسی تأثر شوری بر عملکرد و اجزای عملکرد پنبه در شرایط اعمال سطوح مختلف پتانسیل ماتریک خاک در منطقه ارزوئیه استان کرمان، آزمایشی با استفاده از سیستم آبیاری شیاری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1391 و 1392 اجرا گردید. این آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات و در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی که دارای چهار سطح پتانسیلی (45=1I، 55=2I، 65=3I و 75=4I کیلو پاسکال جهت شروع آبیاری) به‌عنوان عامل اصلی و سه سطح شوری آب (5/1 =1EC، 5/4 =2EC و 5/7 =3EC دسی‌زیمنس‌برمتر) به‌عنوان عامل فرعی بود، در سه تکرار اجرا گردید. یافته‌ها:نتایج حاصل از بررسی عملکرد و اجزای عملکرد پنبه در شرایط اعمال توأم کم‌آبیاری و شوری تحت سیستم‌ آبیاری شیاری نشان داد که صرفه‌جویی 1150 مترمکعبی آب (7/11 درصد) بین نقاط پتانسیلی 45 و55 کیلو پاسکال جهت شروع آبیاری، در شرایطی باعث کاهش 3/7 درصدی عملکرد محصول، 7/7 درصدی تعداد غوزه در بوته و 4/11 درصدی ارتفاع بوته و وزن غوزه شده که افزایش 8/4 درصدی کارآیی مصرف آب، را درپی داشته است. همچنین اعمال سطح شوری 5/4 دسی‌زیمنس‌برمتر در مقایسه با سطح شوری 5/1 دسی‌زیمنس‌برمتر در کشت پنبه سبب کاهش 6/8 درصدی عملکرد و کارآیی مصرف آب، 2/4 درصدی وزن غوزه و 4/8 درصدی تعداد غوزه در بوته شد اما از لحاظ آماری تمامی صفات مذکور در هر دو تیمار مورد بررسی در یک گروه آماری قرار گرفتند.نتیجه‌گیری:با توجه به نتایج بدست آمده، می‌توان اذعان داشت که افزایش راندمان آبیاری در سیستم آبیاری شیاری در مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور می‌تواند نقش بسزایی در صرفه‌جویی مصرف آب و کاهش هزینه‌های انرژی داشته باشد. همچنین با توجه به روند افزایش شوری منابع آب، اعمال نقطه پتانسیلی 55 کیلو پاسکال در شرایط استفاده از آب با شوری 5/4 دسی‌زیمنس بر متر می‌تواند در افزایش عملکرد، کارآیی مصرف آب و سطح زیرکشت پنبه نقش موثری داشته باشد.

اهمیت و جایگاه آب در حوزه‌های اقتصادی، انسانی، کشاورزی و صنعت بر هیچکس پوشیده نسیت. در این راستا به‌کارگیری روش‌های مبتنی بر آبیاری با آب‌های با کیفیت پایین مانند پساب یک راهکار عملی و مناسب می‌باشد. هم‌چنین پساب می‌تواند به‌عنوان یک منبع غنی از مواد معدنی و آلی به‌منظور حاصلخیز نمودن خاک قلمداد شود. در تحقیق حاضر به­منظور ارزیابی اثرات استفاده از پساب، فاضلاب تصفیه‌شده شهری کرمان بر روی خصوصیات شیمیایی خاک در قالب دو نوع روش آبیاری شیاری و قطره‌ای در قیاس با آبیاری با آب چاه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. در این پژوهش دور آبیاری 6 روز و آبیاری به مدت 6 ماه انجام پذیرفت. نمونه‌برداری‌ها از قسمت میانی جوی و در دو عمق 0-30 و30-60 سانتی‌متر در چهار تیمار آبیاری شیاری با آب چاه، آبیاری شیاری با پساب، آبیاری قطره‌ای با آب چاه و آبیاری قطره‌ای با پساب در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در 3 تکرار صورت گرفت. نتایج نشان‌دهنده کاهش میزان اسیدیته، افزایش شوری، افزایش فسفر-فسفاتی، افزایش نیتروژن نیتراتی و افزایش تجمع فلزات‌سنگین خاک آبیاری شده با پساب در مقایسه با خاک آبیاری شده با آب چاه می‌باشد. هم‌چنین نتایج بیانگر افزایش تجمع فلزات‌سنگین در اعماق خاک با استفاده از شیوه آبیاری شیاری نسبت‌به آبیاری قطره‌ای است.

فاضلاب شهری از جمله منابع آب غیرمتعارف است که امکان استفاده از آن در آبیاری محصولات کشاورزی حائز اهمیت است. کاربرد این منابع آبی با روش­های آبیاری قطره­ای زیرسطحی به علت توجه به مسایل زیست محیطی بیش­تر توصیه شده است. در این تحقیق کاربرد فاضلاب تصفیه شده شهری توسط دو سیستم آبیاری شیاری و قطره­ای بر شاخص­های رشد و عملکرد ذرت­دانه­ای مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش که به­صورت کرت­های خرد شده و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی، 4 تیمار (1T= آبیاری شیاری با آب چاه، 2T= آبیاری شیاری با پساب، 3T= آبیاری قطره­ای با آب چاه و 4T= آبیاری قطره­ای با پساب) و در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی جوپار کرمان در دو سال زراعی 1389 و 1390 مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد کاربرد پساب منجر به کاهش pH و افزایش آهن، روی و EC خاک مورد مطالعه شد. هم­چنین کاربرد پساب در سیستم آبیاری قطره­ای منجر به افزایش معنی‌دار عملکرد، کارایی مصرف آب، وزن هزار دانه و تعداد دانه در ردیف بلال نسبت به سایر تیمارها شده است. به‌طوری­که بیش­ترین مقادیر صفات مزبور که در تیمار 4T به­دست آمدند، به­ترتیب 2/11 کیلوگرم در هکتار، 44/1 کیلوگرم بر مترمکعب، 87/303 گرم و 49 عدد اندازه­گیری گردید. میزان صرفه­جویی آب در سیستم آبیاری قطره­ای نسبت به شیاری در حدود 2100 مترمکعب در هکتار بود، لذا سیستم آبیاری قطره­ای ضمن افزایش عملکرد می­تواند در کاهش آلودگی زیست محیطی ناشی از عناصر موجود در آب مؤثر باشد.

به‌منظور ارزیابی تأثیر پتانسیل ماتریک خاک و الگوی کارگذاری لولة آبده بر عملکرد و کارایی مصرف آب خیار گلخانه‌ای، آزمایشی در قالب طرح کرت‌های نواری دوبار خرد‌شده (استریپ اسپلیت پلات) با سه تکرار در منطقة جیرفت استان کرمان طی دو سال 1390 و 1391 اجرا شد. در این آزمایش، چهار آستانة پتانسیل (45=1I، 55=2I، 65=3I و 75=4I سانتی‌بار برای شروع آبیاری) به‌عنوان عامل اصلی، و چهار الگوی کارگذاری لولة آبده، شامل دو سیستم آبیاری قطره‌ای (سطحی 1S و زیرسطحی 2S) و دو آرایش لولة آبده (برای هر ردیف کاشت روی پشته (معمولی 1L) و یک‌در‌میان بین دو ردیف کاشت 2L) به‌عنوان عوامل فرعی مقایسه شدند. نتایج نشان داد شاخص‌های عملکرد، سطح برگ، ارتفاع بوته، طول و قطر میوه در آستانة پتانسیل 55 سانتی‌بار در مقایسه با نقطة پتانسیلی 45 سانتی‌بار، به‌ترتیب 2/1، 9/1، 35/0، 73/0 و 2/1 درصد کاهش داشت و با وجود این، صرفه‌جویی 700 متر مکعب آب در هکتار و افزایش 6/10 درصدی کارایی مصرف آب حاصل شد. از طرف دیگر صفات عملکرد و کارایی مصرف آب در سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی به‌ترتیب 6 و 13/6 درصد نسبت به سیستم آبیاری قطره‌ای سطحی و همچنین در آرایش لولة آبده به‌صورت معمولی (1L) به‌ترتیب 5/7 و 7/7 درصد نسبت به آرایش لولة آبده به‌صورت یک‌درمیان (2L) بیشتر بود.

به­ منظور انتخاب مناسب‌ترین محصول زراعی، آزمایشی روی محصولات عمده زراعی منطقه جیرفت (سیب‌زمینی، گندم, چغندرقند و ذرت‌دانه‌ای) طی دو سال زراعی 1389 و 1390 انجام شد. روش تحقیق در این مطالعه بر اساس مطالعات میدانی استوار بود و شامل برآورد حجم آب مصرفی، عملکرد محصول، کارایی مصرف آب، درآمد خالص و کارایی اقتصادی آب در تولید محصولات مذکور بود. نتایج به دست آمده در طول دو سال تحقیق نشان داد که حداکثر و حداقل کارایی مصرف آب در بین چهار محصول مورد بررسی به ترتیب در چغندرقند و گندم به مقدار 2/5 و 49/0 کیلوگرم بر مترمکعب بود. سیب­زمینی با درآمد خالص در حدود 53 میلیون ریال، بیشترین و گندم با درآمد خالص در حدود 10 میلیون ریال، کمترین میزان را به خود اختصاص دادند. همچنین میانگین کارایی اقتصادی آب سیب‌زمینی نسبت به چهار محصول دیگر بیشترین مقدار بود سوددهی بیشتری نسبت به سایر محصولات داشت. بنابراین با توجه به نتایج حاصل از نظر کارایی مصرف آب، درآمد خالص و کارایی اقتصادی آب می­توان گفت، کشت سیب­زمینی بر کشت سایر محصولات مورد بررسی ارجحیت دارد و قابل توصیه برای برنامه­ریزان و بهره­برداران می­باشد.

افزایش روزافزون جمعیت، بهره‌برداری بهینه را از منابع آب به‌ویژه در بخش کشاورزی ضروری ساخته است. به منظور تعیین کارایی مصرف آب پنبه با سامانه‌ی آبیاری خردنواری سطحی در منطقه ارزوئیه واقع در استان کرمان، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده و در قالب طرح بلوک‌های کاملا تصادفی با سه تکرار در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ارزوئیه واقع در استان مزبور اجرا گردید. تیمارها شامل سه سطح آبیاری 125، 100 و 75 درصد نیاز آبی(به ترتیب 1I، 2I و 3I) به‌عنوان عامل اصلی و دو الگوی کارگذاری لوله‌های آبده شامل معمولی(1r) و یک در میان(2r) به‌عنوان عامل فرعی بودند. تیمارهای مورد مطالعه، از لحاظ میزان عملکرد محصول، آب مصرفی، کارایی مصرف آب و همچنین جنبه‌های اقتصادی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که عملکرد محصول ناشی از اعمال تیمار 125درصد نیاز آبی نسبت به تیمارهای 100 و 75درصد نیاز آبی به ترتیب به‌میزان 379 و 1204 کیلوگرم در هکتار افزایش داشت. همچنین مشخص گردید که عملکرد محصول پنبه در تیمار الگوی کارگذاری لوله آبده به صورت 1r به‌میزان 377 کیلوگرم در هکتار بیشتر از الگوی 2r بود. به علاوه، اثر متقابل دو عامل بر عملکرد محصول نشان داد که تیمار 1r1I دارای بهترین عملکرد می‌باشد. به‌رغم یکسان بودن میزان آب مصرفی در هر دو عامل فرعی، کارایی مصرف آب در تیمار 1r حدود 16درصد بیشتر از تیمار 2r بود. ارزیابی اقتصادی دلالت بر این داشت که هزینه‌ی سامانه در تیمار 2r در حدود 11درصد نسبت به تیمار 1r کمتر است.