آنغوزه دارای ترکیباتی مانند سزکویی‌ترپن ها و کومارین ها است که در طب سنتی برای درمان اختلالات عصبی، صرع، آسم و بیماری های گوارشی استفاده می شود. وجود ترکیبات گوگردی آنغوزه سبب بروز خواص آنتی اکسیدانی مفید می شود. به منظور بررسی اثرات سه دوز عصاره آبی- الکلی آنغوزه بر عملکرد تولید مثلی در یک طرح کاملا تصادفی، تعداد 32 سر رت نر بالغ ویستار به طور تصادفی به 4 تیمار آزمایشی با 8 تکرار تقسیم شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: سطوح صفر (کنترل)، 75، 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه به ازای هر کیلوگرم وزن بدن رت ها بود. عصاره مورد نیاز پس از تیماربندی رت ها، روزانه به داخل صفاق رت ها به مدت 14 روز تزریق شد. در روز 15 آزمایش، به منظور سنجش هورمون تستوسترون خونگیری از قلب رت ها انجام شد و برای مطالعه فعالیت های اسپرماتوژنز، بیضه راست جدا شد. پس از تحلیل نتایج، تفاوت معنی داری میان وزن بیضه ها در هیچ یک از تیمار ها مشاهده نشد. افزایش دوز عصاره آنغوزه، ضخامت لایه های سلولی لوله سمنیفروس را کاهش داد. تعداد سلول های لایدیگ و سرتولی تحت تأثیر دوز های 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه کاهش یافتند. عصاره صمغ آنغوزه سبب کاهش تستوسترون خون در مقایسه با تیمار کنترل شد. نتایج این پژوهش نشان داد که دوز های بالاتر از 150 میلی گرم عصاره آنغوزه سبب تخریب بافت اسپرماتوژنز می شود.

گیاه آنغوزه با نام علمی Ferula assa-foetida ازگیاهان دارویی مهم تیره چتریان است. صمغ آنغوزه در اثر تیغ زدن پایین ساقه وریشه تازه گیاه آنغوزه، تراوش می شود و به رنگ زرد روشن یا قهوه ای است(1). آنغوزه دارای مواد زیستی، مانندکومارین­ها، سزکویی ترپن کومارین­ها وترکیبات گوگرد دار است(2). صمغ آنغوزه علاوه بر کاربردهای درمانی به عنوان محرک قوای جنسی در طب سنتی استفاده می شود(3). به منظور بررسی اثرات عصاره آنغوزه بر میزان تستوسترون خون و هیستوپاتولوژی بیضه از 32 سر موش صحرایی ویستار بالغ نر در 4 تیمار 8 تایی به مدت 14 روز در یک طرح کاملا تصادفی استفاده شد. تیمارها شامل صفر، 75، 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه بر کیلوگرم وزن بدن بودند که روزانه به روش تزریق درون صفاقی انجام شد. نمونه گیری بافتی از بیضه راست و خونگیری از قلب تمام موش ها در روز 15 انجام شد. برای مطالعه هيستولوژي بافت بیضه با استفاده از میکروسکوپ نوری، 20 عدد لوله اسپرم ساز از برش های رنگ امیزی شده بیضه هر موش که قبلا به روش رنگ آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین تهیه شده بود، انتخاب شد. پس از بررسی نتایج تفاوت معنی داری بین وزن بیضه ها درگروه های تجربی مشاهده نگردید. تجمع اسپرم ها در لومن توبول هاي سمينیفر در سطح 300 میلی گرم عصاره نسبت به سایر گروها کاهش بیشتری یافت. ضخامت دیواره لوله سمینیفر و میزان تستوسترون خون با افزایش غلظت عصاره کاهش یافت. براساس نتایج بدست آمده در این پژوهش، غلظت­های بالا عصاره علاوه برایجاد اثرات تخریب بافتی، عملکرد تولید مثلی را کاهش می­دهد. واژه­های کلیدی: عصاره آنغوزه، هیستوپاتولوژی بیضه، تستوسترون، موش صحرایی ویستار.

بررسي و مطالعه آثار فارماكولوژيك گياهان دارويي و تركيبات طبيعي در حيوانات آزمايشگاهي يكي از مهم ترين بخش هاي مطالعات اتنوفارماكولوژي (Ethnopharmacology)را در دنيا تشكيل مي دهد. بدين وسيله خواص ويژه درماني كه در طب سنتي و عاميانه براي هر يك از گياهان دارويي قايل شده اند به بوته آزمايش گذاشته و صحت و سقم ادعاهاي مذكور مورد ارزيابي قرار مي گيرد. هدف از این تحقیق بررسی اثرات عصاره آبی الکلی(1:1) گشنیز بر روی فراسنجه­های بیوشیمیایی و ایمنی خون در موش‌های صحرایی نر نژاد ویستار بود]1]. بدین منظور 32 موش بطور تصادفی به چهار تیمار شامل کنترل، شم و گروه­های تجربی یک و دو اختصاص داده شدند. گروه­های تجربی و شم در روز اول و هفتم تعداد10 8 گلبول قرمز (SRBC) در حجم ml 1/0 به صورت داخل صفاقی دریافت کردند. به گروه شم سالین و به گروه­های تجربی عصاره با دوز mg/kgbw 200 و400، به روش درون صفاقی به مدت 14 روز تزریق شد. خونگیری در روز 15 به منظور سنجش پارامترهای بیوشیمیایی از قلب موش­ها انجام شد. جهت شمارش افتراقی و تعداد لکوسیت­ها، لام­های خونی تهیه و رنگ آمیزی شد. نتایج نشان داد که باتزریق SRBC میزان گلبول های سفید افزایش یافت اما پس از تزریق عصاره میزان گلبول­ها در گروه های تجربی کاهش یافت و به میزان گروه کنترل رسید(p<0.05). همچنین افزایش معنی­داری در میزان تری­گلیسرید و کلسترول ( گروه تجربی200(mg/kgbw و کاهش در آلبومین و آنزیمALT مشاهده شد(p<0.05). به نظر می­رسد که تغییرات فوق به دلیل آسیب به بافت کبد باشد[2,3,4]. واژگان کلیدی : عصاره گشنیز، فراسنجه­های بیوشیمیایی، ایمنی، موش‌ صحرایی.

آنغوزه(Ferula assa-foetida) ، گیاهی چندساله از خانواده چتریان است و در بسیاری از مناطق گرمسیری ایران می روید. صمغ آنغوزه حاوی ترکیباتی نظیر سزکویی ترپن ها و کومارین ها است که در طب سنتی برای درمان اختلالات عصبی، صرع، آسم و بیماری های گوارشی استفاده می‌شده است. در این مطالعه، به منظور بررسی تاثیر عصاره صمغ آنغوزه بر متابولیت های خون و هیستوپاتولوژی بیضه، از تعداد 32 سر موش صحرایی بالغ نر در 4 تیمار 8 تایی به مدت 14 روز در یک طرح کاملا تصادفی استفاده شد. تیمارها شامل مقادیر صفر، 75، 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه بر کیلوگرم وزن بدن موش ها بود که روزانه به روش تزریق درون صفاقی انجام شد. نمونه گیری بافت بیضه و خون گیری از قلب تمام موش ها در روز 15 انجام شد. نتایج نشان داد که تزریق 300 میلی گرم عصاره آنغوزه سبب افزایش و مقادیر 75 و 150 میلی گرم از آن باعث کاهش معنی دار سطوح تری گلیسرید، آنزیم های آلانین آمینو ترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینو ترانسفراز (AST) موش ها نسبت به گروه کنترل شد. تعداد سلول های لایدیگ و میزان تستوسترون خون با افزایش غلظت عصاره به طور معنی داری کاهش یافت. بر اساس نتایج بافت شناسی، سطح 300 میلی گرم عصاره احتمالا دارای اثرات سمی بر سیستم تولید مثلی نر است، هر چند سطوح 75 و 150 میلی گرم بر عملکرد اثرات سودمند نشان داد. در عین حال تحقیقات بیشتر با تعداد حیوان زیادتر در دوره‌ای طولانی تر پیشنهاد می گردد.