به‌منظور بررسی اثرات محافظتی پودر زردچوبه بر عوارض ناشی از سرب بر بافت بیضه و تغییرات هورمون تستوسترون در رت‌ها، تعداد 32 سر رت نر نژاد ویستار به‌طور تصادفی به چهار گروه هشت تایی شامل گروه‌های 1) شاهد، 2) شاهد دیابتی (تزریق 55‌ میلی‏گرم بر کیلوگرم استرپتوزوتوسین)، 3) دیابتی دریافت کننده سرب (تزریق 55‌ میلی‌گرم بر کیلوگرم، استرپتوزوتوسین و100‌میلی‌گرم بر کیلوگرم استات سرب محلول در آب) و 4) دیابتی دریافت کننده سرب همراه با پودر زردچوبه (تزریق 55‌ میلی‌گرم بر کیلوگرم استرپتوزوتوسین، 100 میلی‌گرم بر کیلوگرم استات سرب محلول در آب، به‌علاوه پودر زردچوبه به‌مقدار 2درصد خوراک)، اختصاص داده شدند. طول دوره آزمایش چهار هفته بود و مقدار خوراک مصرفی و اضافه وزن روزانه اندازه‏گیری شد. در روز 29‌ آزمایش نمونه‌گیری بافتی از بیضه راست و خون‌گیری از قلب تمام رت‌ها انجام شد. آسیب بیضه‌ای با استفاده از رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین بررسی شد. مصرف خوراک و وزن زنده در رت‌های دیابتی نسبت به رت‌های شاهد کاهش یافت. این کاهش در رت‌های دیابتی دریافت‌کننده استات سرب بیشتر بود، ولی اضافه شدن پودر زردچوبه روند مصرف خوراک را به‌طور معنی‌دار کاهش داد. ضخامت لایه‌های سلولی و تعداد سلول‌های اسپرماتوسیت و سرتولی در رت‌های دیابتی دریافت‌کننده سرب نسبت به تیمار شاهد به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. میزان هورمون تستوسترون در تیمارهای دیابتی و سرب‏دار نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت، اما تیمار دارای پودر زردچوبه سبب افزایش غلظت هورمون تستوسترون شد. حدس زده می‌شود که وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی در پودر زردچوبه چون کورکومین می‌تواند از بروز برخی عوارض اکسیداتیو سرب در رت‌ها و بیماران دیابتی در جوامع انسانی بکاهد.

گیاه آنغوزه با نام علمی Ferula assa-foetida ازگیاهان دارویی مهم تیره چتریان است. صمغ آنغوزه در اثر تیغ زدن پایین ساقه وریشه تازه گیاه آنغوزه، تراوش می شود و به رنگ زرد روشن یا قهوه ای است(1). آنغوزه دارای مواد زیستی، مانندکومارین­ها، سزکویی ترپن کومارین­ها وترکیبات گوگرد دار است(2). صمغ آنغوزه علاوه بر کاربردهای درمانی به عنوان محرک قوای جنسی در طب سنتی استفاده می شود(3). به منظور بررسی اثرات عصاره آنغوزه بر میزان تستوسترون خون و هیستوپاتولوژی بیضه از 32 سر موش صحرایی ویستار بالغ نر در 4 تیمار 8 تایی به مدت 14 روز در یک طرح کاملا تصادفی استفاده شد. تیمارها شامل صفر، 75، 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه بر کیلوگرم وزن بدن بودند که روزانه به روش تزریق درون صفاقی انجام شد. نمونه گیری بافتی از بیضه راست و خونگیری از قلب تمام موش ها در روز 15 انجام شد. برای مطالعه هيستولوژي بافت بیضه با استفاده از میکروسکوپ نوری، 20 عدد لوله اسپرم ساز از برش های رنگ امیزی شده بیضه هر موش که قبلا به روش رنگ آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین تهیه شده بود، انتخاب شد. پس از بررسی نتایج تفاوت معنی داری بین وزن بیضه ها درگروه های تجربی مشاهده نگردید. تجمع اسپرم ها در لومن توبول هاي سمينیفر در سطح 300 میلی گرم عصاره نسبت به سایر گروها کاهش بیشتری یافت. ضخامت دیواره لوله سمینیفر و میزان تستوسترون خون با افزایش غلظت عصاره کاهش یافت. براساس نتایج بدست آمده در این پژوهش، غلظت­های بالا عصاره علاوه برایجاد اثرات تخریب بافتی، عملکرد تولید مثلی را کاهش می­دهد. واژه­های کلیدی: عصاره آنغوزه، هیستوپاتولوژی بیضه، تستوسترون، موش صحرایی ویستار.

سرب از طریق سيستم گوارش، تنفس و پوست جذب شده و اثرات سمي خود را در اعضاء مختلف بدن از طريق به هم زدن تعادل پرواكسيدان به آنتي اكسيدان اعمال ميكند(1). از طرف ديگر استرس اكسيداتيو به عنوان يكي از علل اصلي تغييرات دژنراتيو مزمن در ديابت مطرح است(2). زردچوبه داراي ترکیب آنتي اكسيداني بنام كوركومين است(3). هدف از پژوهش حاضر بررسی اثرات محافظتی زردچوبه بر عوارض ناشی از سرب بر بافت بيضه وتغییرات هورمونی در موش صحرايي دیابتی بود. بدین منظور تعداد 32 سر موش صحرایی نر ویستار بطور تصادفی به 4 گروه 8 تایی شامل کنترل(سالم)، کنترل دیابتی(تزریق ppm55 استرپتوزوتوسین)، دیابت-سرب(ppm 100 سرب محلول در آب) و دیابت – سرب- زردچوبه (2% خوراک)، تقسیم شدند. طول دوره آزمایش 4 هفته بود. در پایان دوره نمونه گیری بافتی از بیضه راست و خونگیری از قلب تمام موش ها انجام شد. آسيب بيضه اي با استفاده از رنگ آميزي هماتوکسيلين ائوزين بررسي شد. گروه­های دیابتی در مقایسه با کنترل کاهش وزن معنی­داری داشتند. همچنین کاهش چشمگيري در قطر و تعداد سلول هاي زاينده ي توبول سمينيفروس موش های دیابتی مشاهده شد. میزان هورمون تستوسترون در گروه زردچوبه نسبت به سایر گروهای دیابتی افزایش یافت. زردچوبه به طور قابل توجهي سبب بهبود تغييرات مورفولوژيک ايجاد شده توسط ديابت وسرب در رت های دیابتی شد. به نظر می رسد ترکیبات آنتي اكسيداني موجود در زردچوبه خصوصا كوركومين می تواند از بروز برخي عوارض اکسیداتیو سرب در بیماران دیابتی بکاهد. واژگان کلیدی: دیابت، زردچوبه، تستوسترون،بافت بیضه ای، موش صحرایی.

آنغوزه(Ferula assa-foetida) ، گیاهی چندساله از خانواده چتریان است و در بسیاری از مناطق گرمسیری ایران می روید. صمغ آنغوزه حاوی ترکیباتی نظیر سزکویی ترپن ها و کومارین ها است که در طب سنتی برای درمان اختلالات عصبی، صرع، آسم و بیماری های گوارشی استفاده می‌شده است. در این مطالعه، به منظور بررسی تاثیر عصاره صمغ آنغوزه بر متابولیت های خون و هیستوپاتولوژی بیضه، از تعداد 32 سر موش صحرایی بالغ نر در 4 تیمار 8 تایی به مدت 14 روز در یک طرح کاملا تصادفی استفاده شد. تیمارها شامل مقادیر صفر، 75، 150 و 300 میلی گرم عصاره آنغوزه بر کیلوگرم وزن بدن موش ها بود که روزانه به روش تزریق درون صفاقی انجام شد. نمونه گیری بافت بیضه و خون گیری از قلب تمام موش ها در روز 15 انجام شد. نتایج نشان داد که تزریق 300 میلی گرم عصاره آنغوزه سبب افزایش و مقادیر 75 و 150 میلی گرم از آن باعث کاهش معنی دار سطوح تری گلیسرید، آنزیم های آلانین آمینو ترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینو ترانسفراز (AST) موش ها نسبت به گروه کنترل شد. تعداد سلول های لایدیگ و میزان تستوسترون خون با افزایش غلظت عصاره به طور معنی داری کاهش یافت. بر اساس نتایج بافت شناسی، سطح 300 میلی گرم عصاره احتمالا دارای اثرات سمی بر سیستم تولید مثلی نر است، هر چند سطوح 75 و 150 میلی گرم بر عملکرد اثرات سودمند نشان داد. در عین حال تحقیقات بیشتر با تعداد حیوان زیادتر در دوره‌ای طولانی تر پیشنهاد می گردد.