Afyon Kocatepe University

In this study, the effects of safflower and sunflower biodiesel blends (B10 and B20) on diesel engine performance, combustion characteristics, and exhaust emissions were experimentally investigated, together with the catalytic performance of a diesel oxidation catalyst (DOC) and a selective catalytic reduction (SCR) system. Biodiesel was produced via transesterification and blended volumetrically with diesel fuel. Experiments were conducted on a single cylinder, direct injection, naturally aspirated diesel engine under full load conditions across an engine speed range of 1200 to 2800 rpm. Engine torque, brake power, brake specific fuel consumption (BSFC), in cylinder pressure, heat release rate (HRR), exhaust gas temperature (EGT), and regulated emissions including CO, HC, and NOx were analyzed. The overall experimental uncertainty of the measurement system was determined as 1.93% using the root sum square propagation method. Increasing biodiesel content led to slight reductions in engine performance due to lower heating value and altered spray characteristics. Compared to diesel, torque decreased by 1.80% and 3.24%, brake power by 0.62% and 1.75%, and BSFC increased by 2.91% and 6.14% for B10 and B20, respectively. Biodiesel blends reduced CO and HC emissions, with the DOC achieving conversion efficiencies exceeding 97% at engine speeds above 2000 rpm. Although biodiesel use alone increased NOx emissions, integration of the SCR system significantly enhanced emission control. At 2400 rpm, NOx conversion efficiencies reached 71.4%, 89.4%, and 93.1% for diesel, B10, and B20, respectively. EGT measurements confirmed that the progressive rise in SCR catalyst inlet temperature with increasing engine speed is the primary thermal mechanism governing speed dependent NOx conversion efficiency.

Oleojeller, gıda endüstrisinde trans ve doymuş yağların yerine kullanılabilen, yenilikçi ve fonksiyonel özelliklere sahip katılaştırılmış yağ sistemleridir. Balmumu, pirinç kepeği mumu, candelilla mumu ve etil selüloz gibi oleojelatörlerin bitkisel yağlarla kombinasyonu sonucu üretilmekte ve geleneksel katı yağların fiziksel ve duyusal özelliklerini başarılı bir şekilde taklit edebilme özellikleri sayesinde margarin, şekerleme, pastacılık ürünleri, süt ve et ürünleri gibi geniş bir endüstriyel uygulama alanında kullanılmaktadırlar. Araştırma, gıda endüstrisinde oleojellerin kullanım alanlarını ve sağladığı avantajları literatür çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bulgular, oleojellerin pastacılık ürünlerinde (kurabiye, kek, muffin), margarin ve sürülebilir ürünlerde, doymuş ve trans yağların ikamesi açısından etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle pirinç kepeği mumu, candelilla mumu ve monoaçilgliseroller bazlı oleojeller, ürünlerin tekstür, duyusal kabul ve stabilitesi açısından geleneksel yağlarla benzer ya da daha üstün sonuçlar sağlamaktadır. Ayrıca, oleojel kullanımı ile pastacılık ve süt ürünlerinde yağ migrasyonu azalmakta, ürünlerin raf ömrü uzamakta ve oksidatif stabilite artmaktadır. Et ürünlerinde de oleojel kullanımı, lipid profilini iyileştirirken, ürünlerin tekstürel ve duyusal kalitesini koruyarak tüketici kabulünü artırmaktadır. Sonuç olarak, oleojel teknolojisi, trans ve doymuş yağların azaltılması, biyoaktif maddelerin taşınması, ürün stabilitesinin artırılması ve fonksiyonel gıda üretimi açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu anlaşılmıştır. Ancak, farklı ürün grupları için ideal oleojel formülasyonlarının belirlenmesi ve geniş ölçekli üretimde karşılaşılabilecek teknolojik zorlukların aşılması için gelecekte farklı ürünlere yönelik uygun oleojelatör türlerinin belirlenmesi, duyusal kabul edilebilirlik ve uzun dönem stabilite konularına yoğunlaşması gerektiği düşünülmektedir.

bir topluluk olmuştur. Boşnakların yaşadıkları bölgelerdeki diğer yerleşimciler, Boşnaklara yönelik bozgunculuk ve kaos ortamı oluşturarak tarihte iz bırakan büyük olaylara neden olmuşlardır. Bu gelişmeler sonucunda pek çok göç yaşanmış ve Boşnaklar defalarca göç etmek zorunda kalmışlardır. Boşnak halkı özellikle Osmanlı İmparatorluğu döneminde Balkanlar'da önemli bir varlık göstermiş ve Osmanlı'nın önemli bir parçası olmuştur. Ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşü ve Balkanlarda meydana gelen siyasi değişimler, Boşnakların hayatında zorlu süreçlerin başlamasına neden olmuştur. Bu zorlu süreçler hem dinsel hem de etnik baskılarla kendini göstermiştir. Bu makalede Osmanlı’nın Balkanlardaki kadim mirası olan Boşnak halkının yaşadığı zorlu süreçlerle birlikte Türkiye’ye sığınmaları ve Türkiye'de Boşnak kültürünün ne şekilde temayüz ettiği konusu ele alınmıştır. Türkiye’ye sığınan Boşnakların, burada kültürel kimliklerini nasıl korudukları, hangi kültürel öğelerin özellikle ön plana çıktığı ve bu kültürel öğelerin nasıl temayüz ettiği konuları, yapılan mülakatlarla derinlemesine araştırılmıştır. Türkiye'de Boşnak kültürünün sürdürülebilirliği ve kültürel unsurlarının öne çıkan özellikleri incelenmiştir.

Bu çalışma, Hanbelî mezhebinin kurucu imamı Ahmed b. Hanbel’in (ö. 241/855) tekfir anlayışını mezhebî, kelâmî ve fıkhî boyutlarıyla analiz etmektedir. İslâm düşünce tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri olan Mihne hadisesi bağlamında ele alınan konu, Ahmed b. Hanbel’in tekfir söylemindeki metodolojik ikilemi ve bu ikilemin arka planındaki gerekçeleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Makale, Ahmed b. Hanbel’in bir yandan büyük günah işleyeni imandan çıkarmayan mutedil tutumu ile diğer yandan Allah’ın sıfatları ve namazın terki gibi hususlarda sergilediği tavizsiz tekfir yaklaşımı arasındaki ilişkiyi söylem-bağlam ilişkisi üzerinden incelemektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, dönemin siyasi ve fikri iklimini belirleyen Hâricî, Mu‘tezilî ve Mürciî doktrinlerin Ahmed b. Hanbel’in iman-amel tanımı üzerindeki etkileri tartışılmaktadır. İkinci bölümde, Ahmed b. Hanbel’in Müslüman birliğini muhafaza etme gayesiyle geliştirdiği ihtiyatlı yaklaşım ve iman-İslâm ayrımı temelinde yükselen tekfirden kaçınma eğilimi irdelenmektedir. Üçüncü bölümde ise başta er-Reddu ‘ale’z-Zenâdıka ve’l-Cehmiyye olmak üzere temel kaynaklar ışığında halku’l-Kur’an, ru’yetullah ve kaderin inkârı gibi kelâmî meseleler ile namazın terki gibi fıkhî konuların Ahmed b. Hanbel’in doktrinindeki “mutlak küfür” statüsü analiz edilmektedir. Netice itibarıyla çalışma; Ahmed b. Hanbel’in tekfir doktrininin, bireysel bir yargılama aracından ziyade, kelâmî sınırları tahkim etme, ulûhiyetin izzetini koruma ve toplumsal çözülmeye karşı direnç oluşturma amacı taşıyan yapısal bir savunma mekanizması olduğunu göstermektedir. Bu makale hazırlanırken Ahmed b. Hanbel’in günümüze ulaşan ve kendisine nispet edilen tüm eserleri tekfir ve ilişkili kavramlar özelinde taranmıştır. Bu bağlamda tekfirle ilişkili olduğu bilinen şirk, irtidat, nifak, zındık ve fısk kavramları üzerinde yoğunlaşılmıştır. Makale kapsamında kullanılan rivayetlerin sayısı yüzlerle ifade edilebileceği için hem tekrara düşmemek hem de makale kapsamını aşmamak adına genel olarak rivayetlerin manalarına odaklanılmış ve rivayetlerin lafızlarına yer verilmemeye gayret edilmiştir. Rivayetlerin seçiminde ise benzer bir gayeye matuf olarak tekrardan kaçınmak amacıyla Ahmed b. Hanbel’in kullanım yoğunluğu ve rivayetlerin içerdiği konular dikkate alınmıştır.

Kitap sayfalarının boşluk kısımlarına düşülen el yazısı notlar olan derkenarların, yazıldıkları dönemin sosyokültürel, tarihi ve entelektüel arka planına dair eşsiz kaynaklar olduğu görülmektedir. Kağıtların kıymetli olduğu, not düşmenin önem arz ettiği dönemde bu tarz yazılar, döneminin kıymetli bilgilerini geleceğe taşıyan birincil kaynak niteliği taşımaktadır. Teknolojinin hızlı gelişimi, dijital araçların yaygınlaşması, bu tür notların kullanımını büyük oranda azalmıştır. Ayrıca basılı materyallerin fiziksel yıpranmaya maruz kalması, karmaşık hat/el yazısı stilleri ve geleneksel kataloglama yöntemlerinin yetersizliği, bu kıymetli eserlerin zamanla yok olmasına sebep olmaktadır. Bu durum araştırmacıların bu değerli verilere erişimini büyük ölçüde kısıtlamakta ve geleceğe aktarılmasına engel olmaktadır. Kültürel mirasın korunması ve erişilebilirliğinin artırılması amacıyla bu tarz kıymetli eserlerin dijital dönüşüm çalışmaları ile arşivlenmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma dijital dönüşüm kapsamında derkenarların dijital ortama aktarılmasını ve arşivlenmesi aşamasında yapay zekâ teknikleri kullanılmasını incelemektedir. Çalışma kapsamında; hasarlı metinlerin Görüntü İşleme algoritmalarıyla onarılması, El Yazısı Tanıma (HTR) ve Optik Karakter Tanıma (OCR) teknolojilerinin tarihi metinlere adaptasyonu ve Doğal Dil İşleme (NLP) yöntemleriyle elde edilen verilerin anlamsal olarak tasnif edilmesi süreçleri ele alınmaktadır. Geleneksel arşivcilikten dijital ekosisteme geçişi temsil eden bu yapay zekâ odaklı yaklaşımın, derkenarları yalnızca statik birer görüntü olmaktan çıkarıp, araştırmacılar için sorgulanabilir, referans alınabilir, dinamik bir bilgi ağına dönüştürmesi aşamalarının incelenmesi ve literatüre kazandırılması hedeflenmektedir.